Prawa wyborcze

Na podstawie Statutu Młodzieżowej Rady Powiatu Lubaczowskiego (załącznik do uchwały Nr XIV/106/2025 Rady Powiatu w Lubaczowie z dnia 26 czerwca 2025 r.), prawa wyborcze dzielą się na czynne (prawo do głosowania) i bierne (prawo do kandydowania). Regulacje te znajdują się głównie w § 11 i § 12 Statutu. Poniżej przedstawiam szczegółową analizę, w tym warunki posiadania praw, wyjątki i procedury.

1. Ogólne zasady

• Prawa wyborcze przysługują wyłącznie uczniom szkół ponadpodstawowych (np. licea, technika, szkoły branżowe) zamieszkującym na terenie Powiatu Lubaczowskiego.
• Wybory są zarządzane przez Zarząd Powiatu, który ustala datę i kalendarz wyborczy (§ 11 ust. 1).
• Powiat podzielony jest na 3 okręgi wyborcze (§ 11 ust. 6), co wpływa na miejsce głosowania (zgodnie z miejscem zamieszkania).
• Wybory są równe, bezpośrednie, tajne, osobiste i dobrowolne (§ 13).
• Utrata statusu ucznia szkoły ponadpodstawowej podczas kadencji powoduje wygaśnięcie mandatu z końcem kadencji (§ 23), co pośrednio wpływa na prawa wyborcze.

2. Czynne prawo wyborcze (prawo do głosowania)

Czynne prawo wyborcze pozwala na udział w głosowaniu na członków Rady. Przysługuje ono:

• Uczniom szkół ponadpodstawowych zamieszkującym na terenie Powiatu Lubaczowskiego (§ 11 ust. 2).
• Wyjątek dla uczniów spoza szkół w powiecie: Osoby uczęszczające do szkół poza powiatem, ale zamieszkujące w nim, mogą dopisać się do listy wyborców. Wymaga to okazania zaświadczenia potwierdzającego posiadanie prawa wyborczego, wydawanego przez Międzyszkolną Komisję Wyborczą po potwierdzeniu zamieszkania (§ 11 ust. 3–5). Termin, miejsce i tryb dopisania określa kalendarz wyborczy.

Głosowanie odbywa się osobiście w szkołach (poprzez Szkolne Komisje Wyborcze). Głosujący może oddać do liczby głosów równej mandatom w okręgu (np. max. 4 w okręgu 1 – Miasto Lubaczów) (§ 13 ust. 4).

3. Bierne prawo wyborcze (prawo do kandydowania)

Bierne prawo wyborcze pozwala na zgłoszenie się jako kandydat na członka Rady (Rada liczy 17 członków, § 17). Przysługuje ono uczniom szkół ponadpodstawowych spełniającym warunki z § 12 ust. 1:

• Jest mieszkańcem Powiatu Lubaczowskiego.
• Nie jest zawieszony w prawach ucznia.
• Nie jest prawomocnie skazany na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe.
• Nie toczy się wobec niego postępowanie przed sądem.
• Nie orzeczono wobec niego środka wychowawczego, poprawczego lub wychowawczo-leczniczego.

Procedura rejestracji kandydata (§ 12 ust. 2–3):

• Zgłoszenie do Międzyszkolnej Komisji Wyborczej wraz z listą poparcia co najmniej 20 uczniów mających czynne prawo wyborcze (wzór załącznik nr 1 do Statutu).
• Załączniki: klauzula RODO (załącznik nr 2), zgoda kandydata (załącznik nr 3) lub rodziców/opiekunów prawnych (załącznik nr 4, dla niepełnoletnich).

4. Wygaśnięcie lub utrata praw wyborczych

• Wygaśnięcie członkostwa (§ 21): Może prowadzić do utraty biernego prawa (np. rezygnacja, śmierć, odmowa ślubowania, skazanie za przestępstwo umyślne lub orzeczenie środka wychowawczego).
• Odwołanie członka Rady (§ 22): Za brak udziału w 3 sesjach bez usprawiedliwienia, rażące naruszenie Statutu lub nienależyte wykonywanie obowiązków – co również wpływa na dalsze prawa.
• W przypadku wakatu, mandat przejmuje kandydat z listy rezerwowej, jeśli spełnia wymogi (§ 16 ust. 9–11).